Δεν είναι οι φόροι που οδηγούν τους δισεκατομμυριούχους του Λονδίνου στην Αθήνα
Δεν είναι οι φόροι που οδηγούν τους δισεκατομμυριούχους του Λονδίνου στην Αθήνα
Του Paul J. Davies
Δύο πράγματα είναι βέβαια στη ζωή: ο θάνατος, και το γεγονός ότι οι φόροι θα φταίνε κάθε φορά που κάποιος πλούσιος εγκαταλείπει το Ηνωμένο Βασίλειο. Η αναχώρηση του δισεκατομμυριούχου διαχειριστή hedge fund Κρις Ρόκος για την Ελλάδα, όπου θα πληρώνει μόλις 100.000 ευρώ (115.000 δολάρια) ετησίως, προκάλεσε πληθώρα αλληλοκατηγοριών. Όμως, η κάθε περίπτωση - και οι ισχυρισμοί για μια μαζική έξοδο των υπερπλουσίων από τη Βρετανία - πρέπει να αντιμετωπίζονται με μια δόση επιφύλαξης.
Ενώ η φορολογία επηρεάζει σημαντικά τη συμπεριφορά των ανθρώπων και των εταιρειών, σπάνια είναι ο μοναδικός - ή ακόμη και ο καθοριστικός - παράγοντας για την επιλογή της τοποθεσίας όπου θα θελήσουν να εγκατασταθούν. Και παρόλο που οι αναφορές είναι πολλές, υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι φορολογικές αλλαγές στη Βρετανία τα τελευταία χρόνια έχουν προκαλέσει μαζική μετανάστευση. Ο Ρόκος δεν έχει εξηγήσει γιατί φεύγει· ωστόσο, οι σύμβουλοι υποστηρίζουν συχνά ότι οι απειλές για φόρους περιουσίας και φορολόγηση κατά την έξοδο (exit tax), καθώς και οι αλλαγές που επήλθαν στην ειδική ρύθμιση του Ηνωμένου Βασιλείου για τους κατοίκους χωρίς μόνιμη κατοικία στη χώρα, έχουν αποτελέσει κίνητρο για πολλές αναχωρήσεις.
Ωστόσο, τα στοιχεία υποδεικνύουν ότι οι προηγούμενες προσπάθειες για μεγαλύτερη φορολόγηση των πλουσίων είχαν ελάχιστη επίδραση σε άτομα των οποίων η μόνιμη κατοικία βρισκόταν ήδη αλλού. Αυτό ακριβώς ενθάρρυνε την προηγούμενη κυβέρνηση των Συντηρητικών να προτείνει την κατάργηση του προνομιακού καθεστώτος για τους λεγόμενους "non-doms" (μη μόνιμους κατοίκους), το οποίο είχε απαλλάξει τα εισοδήματα και τα επενδυτικά κέρδη εκτός Ηνωμένου Βασιλείου από τη φορολόγηση, και έπεισε την τρέχουσα κυβέρνηση των Εργατικών να το τερματίσει από τον Απρίλιο του 2025.
Οι φορολογικοί "εξόριστοι" υπάρχουν πιθανότατα από τότε που οι κυβερνήσεις άρχισαν να επιτίθενται στον προσωπικό πλούτο. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το πικ της φυγής των μεγάλων εισοδημάτων ήρθε τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, όταν οι ανώτατοι φορολογικοί συντελεστές έφταναν σχεδόν το 100%. Οι Rolling Stones, οι Pink Floyd και ο Ντέιβιντ Μπόουι έφυγαν, τουλάχιστον προσωρινά. Το πρώτο τραγούδι διαμαρτυρίας των Beatles δεν αφορούσε τον πόλεμο ή την αδικία, αλλά την Υπηρεσία Εσόδων και Τελωνείων της Αυτής Μεγαλειότητας (HMRC): το "Taxman".
Ορισμένα κράτη κάνουν τη ζωή όσο το δυνατόν πιο δύσκολη για όσους φεύγουν, επιβάλλοντας φόρους εξόδου ή άλλα εμπόδια, αλλά η Βρετανία, για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της, δεν το έχει πράξει, σύμφωνα με τον ανεξάρτητο φορολογικό σύμβουλο Νταν Νιντλ. "Στόχος μας ήταν πάντα να είμαστε ελκυστικοί για αυτούς που έρχονται και τους επιχειρηματίες που θέλουν να στήσουν επιχειρήσεις", μου είπε. Η ιδέα είναι ότι οι επιτυχημένοι άνθρωποι και οι εταιρείες θα προσφέρουν περισσότερα στην οικονομία και στα δημόσια ταμεία.
Μεταξύ των ultra-πλούσιων πελατών του Νιντλ, γύρω στο 10% αποχωρεί ως αντίδραση στην κατάργηση των προνομίων για τους non-doms. Το μεγαλύτερο πρόβλημα για πολλούς δεν ήταν το πλήγμα στο εισόδημα, αλλά η συμπερίληψη όλων των περιουσιακών τους στοιχείων (και στο εξωτερικό) στον φόρο κληρονομιάς, ανέφερε. Και οι πλούσιοι δυνητικοί μετανάστες στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν ζυγίζουν απλώς την προοπτική μελλοντικών χαρατσιών στην περιουσία τους: "Τα άτομα με τα οποία συνομιλώ ανησυχούν εξίσου για την αβεβαιότητα στους κανόνες μετανάστευσης - πολλοί ανησυχούν ότι δεν μπορούν πλέον να φέρουν τις οικογένειές τους - καθώς και για τον φόβο της εγκληματικότητας", δήλωσε ο Νιντλ.
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν σταθερές εισροές και εκροές ατόμων που διεκδικούν το καθεστώς non-dom. Το έτος πριν από τη λήξη του καθεστώτος, 9.000 non-doms έφυγαν, ίσως για να αποφύγουν τις αλλαγές, ίσως για άλλους λόγους. Ωστόσο, ήρθαν και 8.600, παρόλο που θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τον προηγούμενο, ευνοϊκότερο όρο μόνο για ένα έτος το πολύ.
Αυτή η κινητικότητα δεν είναι κάτι καινούργιο. Υπήρξε μια μεγάλη καθαρή εκροή κατά τη διάρκεια της πανδημίας το 2020, ενώ μια μεγάλη πτώση στον συνολικό αριθμό των non-doms το 2017 και το 2018 δεν οφειλόταν απαραίτητα σε αναχωρήσεις - η κυβέρνηση των Συντηρητικών άλλαξε τους κανόνες κατηγοριοποίησης από τον Απρίλιο του 2017, και οι βρετανικής καταγωγής non-doms ή οι ξένοι υπήκοοι που είχαν περάσει 15 από τα τελευταία 20 χρόνια στο Ηνωμένο Βασίλειο άρχισαν να χάνουν τα προνόμιά τους.
Η αλλαγή του 2017 προσέφερε μια ευκαιρία για να δούμε το πώς οι φόροι επηρεάζουν τη μετανάστευση. Ακαδημαϊκοί από το London School of Economics (LSE), στους οποίους δόθηκαν πλήθη εμπιστευτικών, ανώνυμων δεδομένων από τη HMRC, διαπίστωσαν ότι όσοι αντιμετώπιζαν υψηλότερες χρεώσεις λόγω της προσαρμογής είχαν μόλις 0,2% περισσότερες πιθανότητες να εγκαταλείψουν τη Βρετανία. Επιπλέον, τα άτομα σε αυτή την ομάδα που είχαν τις περισσότερες πιθανότητες να φύγουν ήταν εκείνα που πλήρωναν ήδη τα λιγότερα στη Βρετανία, επειδή το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος και των περιουσιακών τους στοιχείων ήταν αδήλωτο στο εξωτερικό.
Αυτές οι μελέτες συνέβαλαν στο να πειστούν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ότι το καθεστώς θα μπορούσε να καταργηθεί πλήρως χωρίς να προκαλέσει μαζική έξοδο. Όπως αποδεικνύεται, οι πλούσιοι εκτιμούν τα αξιοθέατα του Ηνωμένου Βασιλείου, τα σχολεία και τις υπηρεσίες υγείας του, καθώς και τους φίλους και τις οικογένειές τους που έχουν εδώ. Πολλοί εργάζονται στο Λονδίνο με καλύτερες αποδοχές από ό,τι προσφέρουν ανταγωνιστικά χρηματοοικονομικά κέντρα· το City απασχολεί σήμερα περισσότερους ανθρώπους από ό,τι πριν από το Brexit.
Αλλά δεν πρόκειται μόνο για τους non-doms. Δισεκατομμυριούχοι όπως ο Ρόκος απολαμβάνουν ήδη ευνοϊκούς φορολογικούς όρους εδώ. Σε δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης σχετικά με την αποχώρησή του αναφερόταν ότι η φορολογική του συνεισφορά ανήλθε σε 330 εκατομμύρια λίρες (446 εκατομμύρια δολάρια) πέρυσι, αλλά ο αριθμός αυτός προέρχεται από ένα ranking των Sunday Times που περιλαμβάνει εισφορές που καταβάλλονται από την εταιρεία και τους υπαλλήλους του, καθώς και φόρους επί του προσωπικού εισοδήματος και των κερδών.
Οι πραγματικοί μέσοι συντελεστές που καταβάλλουν οι πολύ πλούσιοι στη Βρετανία είναι χαμηλότεροι από εκείνους που πληρώνουν οι απλοί εργαζόμενοι αποκλειστικά από μισθούς. Το εισόδημα των πλουσίων περιλαμβάνει συχνά μερίδια επί των κερδών ή κεφαλαιακά κέρδη, τα οποία υπόκεινται σε χαμηλότερες χρεώσεις. Μια μελέτη του 2023, η οποία χρησιμοποίησε επίσης εμπιστευτικά δεδομένα, διαπίστωσε ότι όσοι κέρδιζαν περισσότερες από 500.000 λίρες ετησίως πλήρωναν μέσο φορολογικό συντελεστή 38%· το ποσοστό αυτό έπεφτε στο 30% ή και χαμηλότερα για όσους κέρδιζαν πάνω από 3 εκατομμύρια λίρες. Και πάνω από αυτό το όριο, ορισμένοι εξαιρετικά εύποροι πλήρωναν ακόμη και μόλις 12%.
Εάν εφαρμοστεί ένας συντελεστής 30% στο εισόδημα του Ρόκος για το 2025, ύψους 477 εκατομμυρίων λιρών, θα είχε πληρώσει μόλις 143 εκατομμύρια λίρες - και το ποσό μπορεί να ήταν ακόμη χαμηλότερο, χάρη εν μέρει στη δωρεά του ύψους σχεδόν 200 εκατομμυρίων λιρών προς το Πανεπιστήμιο του Cambridge, η οποία θα μπορούσε να δημιουργήσει μια ωραία έκπτωση. Ακόμη και στα 143 εκατομμύρια λίρες, η HMRC θα είχε εισπράξει λιγότερο από το 0,2% αυτού που συγκέντρωσε από το top 1% των Βρετανών φορολογουμένων - και λιγότερο από το ένα δέκατο του 1% του συνολικού φόρου εισοδήματος του Ηνωμένου Βασιλείου εκείνο το έτος.
Η Βρετανία δεν πρέπει να προσπαθήσει να ανταγωνιστεί άμεσα την Ελλάδα, όπου μετακομίζει ο Ρόκος, ή κάποιο μέρος όπως η Ιταλία, η οποία προσφέρει επίσης έναν πολύ χαμηλό κατ' αποκοπή φόρο (flat charge) στους πλούσιους νεοαφιχθείς. Πολλοί πλούσιοι άνθρωποι θέλουν να ζήσουν στο Ηνωμένο Βασίλειο ή καλούνται να μείνουν εδώ λόγω της εργασίας ή των οικογενειών τους - η μείωση του φορολογικού "λογαριασμού" σε ένα κλάσμα αυτού που πληρώνουν σήμερα θα ήταν ένα περιττό δώρο, το οποίο η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να προσφέρει.
Βεβαίως, ενδέχεται να υπάρξει κάποια στιγμή όπου οι αυξημένοι φόροι θα ωθήσουν περισσότερους ανθρώπους να αναζητήσουν την "εξορία", όπως εκείνοι οι pop stars πριν από 50 χρόνια. Υπάρχουν όμως πολλοί άλλοι παράγοντες που καθοδηγούν τις ζωές και τις επιχειρηματικές επιλογές των επενδυτών, των διασημοτήτων και των κοσμοπολιτών δισεκατομμυριούχων. Οι ΗΠΑ διαθέτουν μια από τις πιο σαρωτικές φορολογικές αρχές στον κόσμο - και όμως η δυναμική της οικονομίας και των κεφαλαιαγορών τους εξακολουθεί να προσελκύει πλούτο και ταλέντο όπως κανένας άλλος προορισμός στον κόσμο. Οι πανικοβλημένες αντιδράσεις για μερικούς διακεκριμένους μετανάστες από το Ηνωμένο Βασίλειο δεν ωφελεί κανέναν πέρα από τους συμβούλους που πληρώνονται για να διαχειρίζονται τον πλούτο - και τους φόρους - των πλουσίων.
Δεν υπάρχουν σχόλια