Πολιτικός σεισμός στη Γερμανία
Πολιτικός σεισμός στη Γερμανία – Τέλος ο Merz – Θρίαμβος AfD με 38% και συντριβή του CDU 5% στο Μεκλεμβούργο – Δ. Πομερανία
Σκηνικό πολιτικής ανατροπής υπέρ των πατριωτικών δυνλαμεων διαμορφώνεται στη Γερμανία , καθώς η Εναλλακτική για τη Γερμανία, AfD περνά στην πρώτη θέση στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, προκαλώντας νέο σοκ στο παραδοσιακό κομματικό σύστημα και εντείνοντας την πίεση προς την κυβέρνηση Mertz.
Με 38%, έναντι 37% του SPD, η AfD καταγράφει ισχυρή επίδοση, ενώ η CDU περιορίζεται στο 5%, αποτέλεσμα που υπογραμμίζει το βάθος των ανακατατάξεων στο πολιτικό σκηνικό.και τη συντριβή της χριστιανόδημοκρατίας.
Η οριακή διαφορά στην κορυφή κρατά ανοιχτή τη μάχη της πρωτιάς, όμως το μήνυμα της κάλπης είναι ήδη βαρύ για τα παραδοσιακά κόμματα.
Η AfD αναδεικνύεται πρώτη δύναμη στις περιφερειακές εκλογές στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία, των exti poll συγκεντρώνοντας 38% των ψήφων.
Σε απόσταση μόλις μίας ποσοστιαίας μονάδας ακολουθεί το SPD με 37%, γεγονός που διαμορφώνει μια εξαιρετικά οριακή εκλογική αναμέτρηση ανάμεσα στα δύο κόμματα.
Αρκετά χαμηλότερα βρίσκονται η Die Linke και οι Πράσινοι, που καταγράφουν από 6%, ενώ ιδιαίτερα χαμηλή είναι η επίδοση της CDU, η οποία περιορίζεται στο 5%.
Στο 5% βρίσκεται επίσης η BSW, ενώ το FDP συγκεντρώνει μόλις 1%.
Με βάση τα συγκεκριμένα στοιχεία, η εικόνα διαμορφώνεται ως εξής:
AfD: 38%
SPD: 37%
Die Linke: 6%
Πράσινοι: 6%
CDU: 5%
BSW: 5%
FDP: 1%
Το αποτέλεσμα, εφόσον επιβεβαιωθεί από τις επόμενες προβολές και την καταμέτρηση, καταγράφει μια πολύ ισχυρή επίδοση για την AfD και ταυτόχρονα μια ιδιαίτερα δύσκολη εκλογική βραδιά για τη CDU στο κρατίδιο.
Η διαφορά της μίας μονάδας μεταξύ AfD και SPD σημαίνει, πάντως, ότι η πρώτη θέση παραμένει εξαιρετικά οριακή και οι επόμενες εκλογικές προβολές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Το προηγούμενο σοκ της Σαξωνίας - Anhalt
Το πολιτικό σκηνικό έχει ήδη αλλάξει από τις εκλογές της 6ης Σεπτεμβρίου στη Σαξωνία - Anhalt.
Εκεί η AfD αναδείχθηκε πρώτη δύναμη με 43,8%, αυξάνοντας το ποσοστό της κατά 23 μονάδες σε σχέση με το 2021.
Αντίθετα, η CDU περιορίστηκε στο 17,2%, χάνοντας σχεδόν 20 μονάδες.
Δύο εβδομάδες αργότερα, το ενδιαφέρον μεταφέρεται βορειότερα, στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία.
Η τελευταία μεγάλη δημοσκόπηση της ARD έδινε στην AfD 38%, έναντι 33% για το SPD της πρωθυπουργού Manuela Schwesig
Η CDU καταγραφόταν μόλις στο 7%, ένα επίπεδο που, εάν επιβεβαιωθεί στην κάλπη, θα αποτελέσει ιστορικά πολύ χαμηλή επίδοση για τους Χριστιανοδημοκράτες στο κρατίδιο.
Εδώ βρίσκεται και το μεγαλύτερο πολιτικό διακύβευμα για το Βερολίνο: μια νέα πρωτιά της AfD, αμέσως μετά το 43,8% στη Σαξωνία - Anhalt, θα επιβεβαίωνε την ισχυρή εκλογική της παρουσία στην ανατολική Γερμανία και θα αύξανε την πίεση προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Βερολίνο: διαφορετική μάχη, ίδιο πρόβλημα για την CDU
Στη γερμανική πρωτεύουσα η εικόνα είναι διαφορετική και πολύ πιο κατακερματισμένη.
Η τελευταία προεκλογική μέτρηση της ARD έδινε 21% στην Αριστερά (Die Linke), 20% στην CDU, 18% στην AfD, 16% στους Πράσινους και 12% στο SPD.
Συνεπώς, στο Βερολίνο δεν υπήρχε δημοσκοπικά σαφής κυριαρχία της AfD: , τέσσερα κόμματα βρίσκονταν σχετικά κοντά μεταξύ τους.
Για την CDU, ωστόσο, ακόμη και χωρίς πρωτιά της AfD, μια μεγάλη πτώση από το 28,2% που είχε λάβει το 2023 θα αποτελούσε ακόμη ένα δυσμενές περιφερειακό αποτέλεσμα. Η σημερινή κυβέρνηση CDU–SPD στο Βερολίνο εμφανιζόταν στις προεκλογικές μετρήσεις να χάνει την πλειοψηφία της.
Προς διάλυση της κυβέρνησης Merz
Ακόμη και μια πρωτιά της AfD στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και ένα πολύ κακό αποτέλεσμα της CDU στο Βερολίνο δεν ρίχνουν αυτομάτως την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Πολιτικά όμως, η κατάσταση είναι διαφορετική.
Ο Merz έχει συγκαλέσει την ηγεσία της CDU για διαβουλεύσεις το βράδυ των εκλογών, ενώ γερμανικά και διεθνή μέσα καταγράφουν ήδη έντονη συζήτηση για το κατά πόσο μια νέα σειρά βαριών εκλογικών απωλειών θα ενισχύσει τις πιέσεις στο εσωτερικό των Χριστιανοδημοκρατών.
Σύμφωνα με το γερμανικό Σύνταγμα, ο καγκελάριος μπορεί να απομακρυνθεί από την Bundestag μέσω «εποικοδομητικής πρότασης δυσπιστίας», δηλαδή μόνο εφόσον η κοινοβουλευτική πλειοψηφία εκλέξει ταυτόχρονα νέο καγκελάριο
Το κρίσιμο πλέον δεν είναι μόνο ποιος θα κατακτήσει την πρώτη θέση σε δύο περιφερειακές κάλπες. Είναι εάν τα αποτελέσματα θα επιβεβαιώσουν ότι η πολιτική ισορροπία στη Γερμανία μεταβάλλεται με τρόπο που θα υποχρεώσει την κυβέρνηση Merz να επανακαθορίσει την πορεία της.
Τελείωσε η στρατηγική του «δημοκρατικού τόξου» απέναντι στην AfD
Για χρόνια, η πολιτική απάντηση των παραδοσιακών γερμανικών κομμάτων στην άνοδο της AfD συνοψιζόταν σε μία λέξη: Brandmauer.
Ένα «τείχος προστασίας» γύρω από την Alternative für Deutschland, με βασικό κανόνα ότι τα κόμματα του πολιτικού κέντρου δεν σχηματίζουν κυβερνήσεις και δεν συνάπτουν πολιτικές συμμαχίες μαζί της.
Το δόγμα αυτό εξακολουθεί επισήμως να ισχύει.,
Όμως το εκλογικό αποτέλεσμα στη Σαξωνία-Anhalt και η εικόνα ενόψει των νέων περιφερειακών αναμετρήσεων έχουν ανοίξει μια πολύ διαφορετική συζήτηση: μπορεί η AfD να παραμένει απομονωμένη κοινοβουλευτικά, όταν ταυτόχρονα αυξάνει θεαματικά την εκλογική της δύναμη;.
Η CDU υπέστη βαριά ήττα. Το αποτέλεσμα έφερε το μέχρι τότε θεωρητικό ζήτημα της Brandmauer στο κέντρο της πολιτικής συζήτησης.
Η ουσία του προβλήματος είναι απλή: η πολιτική απομόνωση της AfD μπορεί να δυσκολεύει την είσοδό της στην κυβέρνηση, δεν εμπόδισε όμως την εκλογική της επέκταση.
Αντίθετα, σε μεγάλα τμήματα της ανατολικής Γερμανίας η AfD έχει μετατραπεί από κόμμα διαμαρτυρίας σε δύναμη που διεκδικεί την πρώτη θέση και, σε ορισμένα κρατίδια, πλησιάζει ποσοστά που δυσκολεύουν δραματικά τον σχηματισμό κυβερνητικών πλειοψηφιών χωρίς αυτήν.
Η ίδια η Tagesschau σημείωσε μετά τις εκλογές της Σαξωνίας- Anhalt ότι ένας από τους στόχους της στρατηγικής —ο περιορισμός της εκλογικής ανόδου της AfD— δεν επιτεύχθηκε.
Το παράδοξο της Brandmauer και η συνεργασία AfD - SDU
Εδώ βρίσκεται το πολιτικό παράδοξο.
Όσο μεγαλώνει η AfD, τόσο περισσότερα κόμματα χρειάζονται για να σχηματιστεί κυβέρνηση χωρίς αυτήν.
Και όσο πιο σύνθετοι γίνονται αυτοί οι συνασπισμοί, τόσο δυσκολότερο είναι να εμφανιστεί προς τους ψηφοφόρους μια καθαρή πολιτική εναλλακτική.
Η AfD επιχειρεί να αξιοποιήσει ακριβώς αυτή την κατάσταση, παρουσιάζοντας τα υπόλοιπα κόμματα ως ένα ενιαίο πολιτικό κατεστημένο που συνεργάζεται αποκλειστικά και μόνο για να την κρατήσει εκτός εξουσίας. Αυτό αποτελεί κεντρικό μέρος της δικής της πολιτικής αφήγησης• δεν σημαίνει ότι οι υπόλοιπες παρατάξεις δεν έχουν ουσιαστικές ιδεολογικές διαφορές μεταξύ τους.
Η συζήτηση περνά μέσα στην CDU
Το σημαντικότερο ίσως σημάδι της πίεσης δεν βρίσκεται στην AfD αλλά στην ίδια τη CDU.
Ο καγκελάριος Merz εξακολουθεί να απορρίπτει συνεργασία με την AfD, επικαλούμενος και την επίσημη κομματική γραμμή των Χριστιανοδημοκρατών.
Στο εσωτερικό όμως της συντηρητικής παράταξης η συζήτηση έχει ανοίξει.
Ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας και ηγέτης της CSU, Marcus Soder, δήλωσε ότι «η έννοια της Brandmauer έχει αποτύχει», διευκρινίζοντας ταυτόχρονα ότι παραμένει αντίθετος σε συνεργασία της CSU με την AfD.
Ο πρωθυπουργός της Σαξονίας Michael Kretschmer, επίσης στέλεχος της CDU, έχει υποστηρίξει ότι πρέπει να υπάρχει δυνατότητα συνομιλίας με όλες τις κοινοβουλευτικές δυνάμεις, λέγοντας ότι όποιος εξακολουθεί να συζητά μόνο με όρους «Brandmauer» δεν έχει αντιληφθεί τη νέα πολιτική πραγματικότητα. Παράλληλα, ο ίδιος εξακολουθεί να ασκεί έντονη κριτική στην AfD.
Ακόμη και σε οργανώσεις της CDU που επιμένουν στην πλήρη πολιτική απόσταση από την AfD, εμφανίζονται πλέον φωνές που ζητούν τουλάχιστον να εγκαταλειφθεί ο ίδιος ο όρος «Brandmauer».
Γιατί ενισχύθηκε η AfD παρά τον αποκλεισμό - Οι οικονομικές ρίζες της ανατροπής στη Γερμανία
Η εκλογική άνοδος της AfD δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από τη Brandmauer.
Στην ανατολική Γερμανία εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές οικονομικές και περιουσιακές ανισότητες σε σχέση με τη δυτική χώρα.
Αν και η ψαλίδα σε απασχόληση και εισόδημα έχει περιοριστεί, το μέσο καθαρό περιουσιακό στοιχείο των νοικοκυριών στην Ανατολή παραμένει πολύ χαμηλότερο, ενώ πολλές περιοχές αντιμετωπίζουν δημογραφική συρρίκνωση και χαμηλότερες επενδύσεις. Αυτές οι συνθήκες έχουν συμβάλει στην πολιτική δυσαρέσκεια από την οποία έχει επωφεληθεί η AfD.
Στο εθνικό επίπεδο, η κυβέρνηση Merz βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπη με δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, την οικονομία και τις μεταρρυθμίσεις της. Η Reuters καταγράφει την πτώση της δημοτικότητας του καγκελάριου και την πίεση που ασκούν στην CDU τα επαναλαμβανόμενα εκλογικά πλήγματα.
Η στρατηγική δεν τελείωσε — αλλά άλλαξε το ερώτημα
Η CDU υπό τον Merz εξακολουθεί να αποκλείει έναν κυβερνητικό συνασπισμό με την AfD. Οι περισσότερες παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις διατηρούν αντίστοιχη στάση.
Αυτό που έχει υποστεί σοβαρή αμφισβήτηση είναι η αποτελεσματικότητα της στρατηγικής ως μέσου περιορισμού της AfD.
Η Brandmauer πέτυχε μέχρι σήμερα σε μεγάλο βαθμό έναν συγκεκριμένο στόχο: να εμποδίσει την AfD να μετατρέψει την εκλογική της δύναμη σε κυβερνητική συμμετοχή.
Δεν πέτυχε όμως έναν διαφορετικό και πολιτικά εξίσου σημαντικό στόχο: να ανακόψει την άνοδο της εκλογικής επιρροής της.
Και όσο η AfD πλησιάζει ή ξεπερνά το 40% σε κρατίδια της ανατολικής Γερμανίας, το ερώτημα για τα υπόλοιπα κόμματα γίνεται όλο και πιο δύσκολο:
Πώς απομονώνεις πολιτικά ένα κόμμα, όταν ένα ολοένα μεγαλύτερο τμήμα του εκλογικού σώματος το επιλέγει;
Οι οικονομικές ρίζες της ανατροπής στη Γερμανία
Η πολιτική ανατροπή στη Γερμανία δεν εξηγείται μόνο από το μεταναστευτικό ή τη φθορά των παραδοσιακών κομμάτων.
Στον πυρήνα της βρίσκεται η κρίση του οικονομικού μοντέλου που στήριξε τη γερμανική ισχύ επί τρεις δεκαετίες.
Το παλιό γερμανικό τρίγωνο ήταν απλό: φθηνή ενέργεια από τη Ρωσία, τεράστια αγορά στην Κίνα και ενιαία ευρωπαϊκή αγορά μέσω του ευρώ. Αυτό το μοντέλο πλέον δεν λειτουργεί όπως παλιά.
Η αποκοπή από το φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο αύξησε το κόστος για τη βιομηχανία. Η Κίνα, από μεγάλος πελάτης γερμανικών αυτοκινήτων και μηχανημάτων, μετατράπηκε σε ισχυρό ανταγωνιστή σε ηλεκτρικά αυτοκίνητα, μπαταρίες, φωτοβολταϊκά και βιομηχανική τεχνολογία. Την ίδια στιγμή, η πράσινη μετάβαση επιβάλλει υψηλό κόστος προσαρμογής σε μια οικονομία που βασίζεται στη βιομηχανία.
Η AfD αξιοποιεί αυτή την αίσθηση απώλειας οικονομικού ελέγχου.
Η Alice Weidel επαναφέρει ακόμη και το Dexit, όχι μόνο ως νομισματικό ζήτημα, αλλά ως σύμβολο επιστροφής της εθνικής κυριαρχίας.
Το επιχείρημα είναι πολιτικά ισχυρό: όταν η ενέργεια ακριβαίνει, η αυτοκινητοβιομηχανία πιέζεται, η Κίνα κερδίζει έδαφος και το κράτος δυσκολεύεται να διαχειριστεί τις κοινωνικές πιέσεις, η σύνθετη απάντηση των μεταρρυθμίσεων χάνει έδαφος απέναντι στο απλούστερο σύνθημα «να πάρουμε πίσω τον έλεγχο».
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το μεταναστευτικό.
Η Γερμανία χρειάζεται εργατικό δυναμικό λόγω δημογραφικής γήρανσης, αλλά ταυτόχρονα τα μεγάλα μεταναστευτικά ρεύματα αυξάνουν την πίεση σε κατοικία, σχολεία, κοινωνικές υπηρεσίες και τοπικούς προϋπολογισμούς. Σε περίοδο οικονομικής στασιμότητας, αυτή η πίεση μετατρέπεται ευκολότερα σε πολιτική δυσαρέσκεια.
Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι η Γερμανία καλείται να αλλάξει ταυτόχρονα ενεργειακό μοντέλο, τεχνολογία, εξαγωγικό προσανατολισμό και βιομηχανική στρατηγική. Παράλληλα, αντιμετωπίζει υποεπένδυση σε υποδομές, γραφειοκρατία, καθυστέρηση στην ψηφιοποίηση και έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού.
Γι’ αυτό η άνοδος της AfD δεν είναι μόνο πολιτισμική ή ιδεολογική.
Είναι και οικονομική ψήφος διαμαρτυρίας απέναντι σε ένα μοντέλο που πολλοί Γερμανοί θεωρούν ότι εξάντλησε τα όριά του.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία: η AfD κερδίζει έδαφος επειδή δεν αμφισβητεί μόνο το πολιτικό σύστημα, αλλά εκφράζει την αμφισβήτηση για το ίδιο το οικονομικό υπόδειγμα πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η μεταπολεμική ανάκαμψη.
www.bankingnews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια