Εκτακτες ειδήσεις

Σύνοδος ΕΕ - Βρετανίας

Σύνοδος ΕΕ - Βρετανίας: Τέλος στην εποχή του Brexit, ανοιχτό το μέλλον του Λονδίνου στην Ευρώπη

Σύνοδος ΕΕ - Βρετανίας: Τέλος στην εποχή του Brexit, ανοιχτό το μέλλον του Λονδίνου στην Ευρώπη

Οι ιστορικές συμφωνίες στις Βρυξέλλες ανέδειξαν τα όρια της αποσπασματικής διαπραγμάτευσης...
Τη σημαντικότερη μέχρι σήμερα αναβάθμιση στις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τη μετα-Brexit εποχή εξασφάλισε ο Βρετανός πρωθυπουργός, Andy Burnham.
Ωστόσο, μετά την ολοκλήρωση της ιστορικής συνόδου κορυφής της Παρασκευής στις Βρυξέλλες, παραμένει αναπάντητο το κρισιμότερο ερώτημα: ποιο ακριβώς μοντέλο σχέσης επιδιώκει το Ηνωμένο Βασίλειο με την ΕΕ;
Η δεύτερη σύνοδος κορυφής ΕΕ - Ηνωμένου Βασιλείου μετά το Brexit κατέληξε σε μια δέσμη συμφωνιών που καλύπτουν τα πρότυπα τροφίμων και γεωργικών προϊόντων, τις αγορές άνθρακα και τη νεολαία.
Πέρα όμως από τις διπλωματικές αβρότητες, η συνάντηση ανέδειξε και τα όρια της στρατηγικής που επιχειρεί να ξαναχτίσει τις γέφυρες «μία συμφωνία τη φορά».
«Σήμερα τραβάμε μια διαχωριστική γραμμή σε μια δεκαετία αδράνειας και διχασμού, επανασυνδεόμενοι με παλιούς φίλους και οικοδομώντας μια πολύ πιο εποικοδομητική σχέση με τους στενότερους γείτονές μας και τη μεγαλύτερη αγορά μας», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Andy Burnham, προσθέτοντας πως «είναι μια καλή μέρα για τη Βρετανία και μια καλή μέρα για την Ευρώπη».
Ωστόσο, εχθρός του καλού είναι πάντα το καλύτερο.
Τα επιχειρήματα υπέρ μιας βαθύτερης συνεργασίας είναι εξαιρετικά ισχυρά.
Η απρόβλεπτη εξωτερική πολιτική του Donald Trump, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η ολοένα πιο επιθετική εμπορική ατζέντα της Κίνας δημιουργούν ισχυρά κίνητρα σύγκλισης για Λονδίνο και Βρυξέλλες.
Ήδη, το Λονδίνο έχει αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στη «Συμμαχία των Προθύμων», η οποία προετοιμάζει εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία σε περίπτωση ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία. Παράλληλα, η Βρετανία συμμετέχει στην ευρωπαϊκή διαπραγματευτική ομάδα που έλαβε το πράσινο φως από τους ηγέτες της ΕΕ την περασμένη εβδομάδα, με στόχο την εκπροσώπηση των ευρωπαϊκών συμφερόντων στις συνομιλίες με τη Μόσχα.
Ενώ, λοιπόν, στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας οι δύο πλευρές λειτουργούν ολοένα περισσότερο ως στρατηγικοί εταίροι, στο εμπόριο και την οικονομία τα «φαντάσματα» του Brexit αποδεικνύονται πολύ πιο δύσκολο να ξορκιστούν.

Το κόστος μιας στενότερης σχέσης

Τα κράτη-μέλη της ΕΕ παραμένουν ανυποχώρητα στη βασική τους αρχή: η Βρετανία δεν μπορεί να απολαμβάνει τα οφέλη της ευρωπαϊκής συμμετοχής χωρίς να αναλαμβάνει τις αντίστοιχες υποχρεώσεις. Αυτή η κόκκινη γραμμή καθόρισε το κλίμα σε όλα τα στάδια των διαπραγματεύσεων, παρά την αμοιβαία αναγνώριση της ανάγκης για προσέγγιση.
«Οι δύσκολες γεωπολιτικές συνθήκες επιβάλλουν να κρατάμε κοντά τις ομοϊδεάτισσες χώρες», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης στο Euronews. «Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα παραβλέψουμε τα συμφέροντά μας».
Ήδη, ακόμη και οι συμφωνίες της Παρασκευής κινδυνεύουν να προσκρούσουν σε εμπόδια λόγω της άλυτης διαμάχης για τα πανεπιστημιακά δίδακτρα.
Οι Βρυξέλλες απαιτούν οι Ευρωπαίοι φοιτητές να καταβάλλουν τα ίδια δίδακτρα με τους Βρετανούς στα βρετανικά ιδρύματα, τη στιγμή που το Λονδίνο αντιπροτείνει απλώς μια περιορισμένη έκπτωση.
Αντίστοιχα, η συμμετοχή της Βρετανίας στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας παραπέμφθηκε σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις, καθώς αρκετά κράτη-μέλη αξιώνουν οικονομική συνεισφορά του Ηνωμένου Βασιλείου στα ταμεία συνοχής της Ένωσης.
Δεν συμμερίζονται βέβαια όλοι στην Ευρώπη τη χρησιμότητα μιας σκληρής γραμμής. «Πρέπει να εγκαταλείψουμε τη νοοτροπία ότι η Βρετανία πρέπει να τιμωρηθεί.
Ας μην εγκλωβιζόμαστε στο παρελθόν ούτε να αναμοχλεύουμε παλιές συζητήσεις. Ας εστιάσουμε στο μέλλον», τόνισε τη Δευτέρα ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Alexander Stubb, στο πλαίσιο του Φόρουμ Διεύρυνσης της ΕΕ.
Οι τριβές αυτές αναδεικνύουν ένα δομικό πρόβλημα: η διαπραγμάτευση μεμονωμένων συμφωνιών επιφέρει μεν πρακτικές βελτιώσεις, αλλά κάθε νέο κεφάλαιο απειλεί να ανοίξει εκ νέου τον ασκό του Αιόλου για τη χρηματοδότηση, την εθνική κυριαρχία και την ισορροπία δικαιωμάτων και υποχρεώσεων.

Πέρα από τις αποσπασματικές λύσεις

Από τον περασμένο Ιούλιο, όταν άφησε το δημαρχιακό μέγαρο του Μάντσεστερ για να εγκατασταθεί στην Ντάουνινγκ Στριτ, ο Andy Burnham υπήρξε ασυνήθιστα ειλικρινής ως προς τις αρνητικές συνέπειες του Brexit. Έχει υποστηρίξει ανοιχτά ότι η αποχώρηση από την ΕΕ δεν απέφερε τα προσδοκώμενα οφέλη, χαρακτήρισε ανεπαρκές το υφιστάμενο πλαίσιο σχέσεων και άφησε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο μελλοντικής επανένταξης της χώρας στο μπλοκ.
Παρότι όμως ο Andy Burnham γνωρίζει καλά τι θέλει να αφήσει πίσω, εμφανίζεται σαφώς λιγότερο συγκεκριμένος ως προς το μοντέλο που επιθυμεί να υιοθετήσει.
Η σύνοδος της Παρασκευής φάνηκε να αποτελεί σημείο καμπής.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός παραδέχθηκε ότι η προσέγγιση «βήμα-βήμα» αγγίζει τα όριά της, προαναγγέλλοντας ότι το Λονδίνο θα εξετάσει πλέον πιο φιλόδοξες επιλογές για τη μακροπρόθεσμη σχέση του με την ΕΕ.
Η βρετανική κυβέρνηση επεξεργάζεται ένα δεκαετές στρατηγικό σχέδιο, το οποίο αναμένεται να δημοσιευθεί τον επόμενο μήνα, με άξονες την οικονομική ανάπτυξη, την επανεκβιομηχάνιση και τη δημιουργία ευκαιριών για τη νέα γενιά.
Για τον Andy Burnham, οι στόχοι αυτοί είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με τη σχέση της χώρας με την Ευρώπη.
Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε μια άτυπη διαδικασία ανταλλαγής ιδεών με τους Ευρωπαίους ηγέτες κατά το επόμενο έτος, ενόψει της επόμενης συνόδου κορυφής, ώστε να διερευνηθεί μια πιο συνολική διευθέτηση.
«Αυτό που ανακοινώνουμε σήμερα αποτελεί πιθανότατα το ταβάνι όσων μπορούμε να επιτύχουμε στην παρούσα κοινοβουλευτική θητεία, δεδομένου του χρόνου που απαιτείται για την εφαρμογή τους», σημείωσε. «Θέλουμε όμως να προετοιμάσουμε το έδαφος για το επόμενο Κοινοβούλιο, ώστε να ληφθούν αποφάσεις για τη μακροπρόθεσμη σχέση μας».
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι ο Andy Burnham απέφυγε να δεσμευθεί σε έναν συγκεκριμένο τελικό προορισμό, επιμένοντας πως ο βρετανικός λαός θα έχει τον τελευταίο λόγο.

Ανοιχτή πόρτα, αλλά με τους όρους των Βρυξελλών

Η αντίδραση των Βρυξελλών υπήρξε συγκρατημένα ενθαρρυντική.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, António Costa, κατέστησε σαφές ότι η ΕΕ θα σεβαστεί όποια πορεία επιλέξει το Λονδίνο, όπως ακριβώς σεβάστηκε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος του 2016.
«Παρακολουθούμε με μεγάλο ενδιαφέρον τη συζήτηση που ανοίξατε εκ νέου για το κοινό μας μέλλον», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, χαιρετίζοντας τη διάθεση του Βρετανού πρωθυπουργού να εξετάσει τη «μεγάλη εικόνα» και δηλώνοντας την ετοιμότητα των Βρυξελλών για διάλογο.
Καμία πλευρά, ωστόσο, δεν άφησε περιθώρια παρερμηνειών: η ΕΕ δεν πρόκειται να χαλαρώσει τις θεμελιώδεις αρχές της, ιδίως το αδιαίρετο των τεσσάρων ελευθεριών της ενιαίας αγοράς.
Η αντίθεση με τη μεταχείριση του Καναδά είναι ενδεικτική.
Η πρόταση της Οτάβας να καταστεί το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της Ένωσης έγινε δεκτή με ενθουσιασμό στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Σεπτέμβριο, με τις Βρυξέλλες να προσφέρουν ταχύτατα στενότερες πολιτικές και τεχνικές διαβουλεύσεις, παρά τις επιφυλάξεις του Βερολίνου για την ορολογία.
Αντιθέτως, η Βρετανία χρειάστηκε να δώσει σκληρή μάχη για μια σαφώς πιο περιορισμένη παραχώρηση: έναν μηχανισμό διαμόρφωσης αποφάσεων (decision-shaping), ο οποίος επιτρέπει σε Βρετανούς αξιωματούχους να συμμετέχουν —χωρίς δικαίωμα ψήφου— σε τεχνικές συζητήσεις της ΕΕ για τομείς όπου το Ηνωμένο Βασίλειο ευθυγραμμίζεται στενά με τους ευρωπαϊκούς κανόνες.
Ο Andy Burnham υπερασπίστηκε τη ρύθμιση, υποστηρίζοντας ότι η επιστροφή των Βρετανών εμπειρογνωμόνων στο τραπέζι των συζητήσεων συνιστά ουσιαστικό βήμα προόδου.
Παράλληλα, το Λονδίνο χαιρέτισε τη δέσμευση για αμοιβαίο άνοιγμα των αγορών, η οποία εκτιμάται ότι θα προστατεύσει τη βρετανική βιομηχανία από τον αποκλεισμό λόγω των προτεινόμενων ευρωπαϊκών ρητρών προτίμησης («Made in Europe») στις δημόσιες συμβάσεις.
Ακόμη και η ίδια η πραγματοποίηση της συνόδου της Παρασκευής θεωρείται διπλωματική επιτυχία, δεδομένης της αβεβαιότητας που επικρατούσε μετά την αντικατάσταση του Keir Starmer από τον Andy Burnham στην ηγεσία της χώρας τον περασμένο Ιούλιο.
«Η σημερινή σύνοδος αποτελεί συνέχεια της περσινής προσπάθειας, με στόχο απτά αποτελέσματα για τις σχέσεις μας και τους πολίτες μας», υπογράμμισε Ευρωπαίος αξιωματούχος.

Η επόμενη μεγάλη απόφαση

Άμεση προτεραιότητα για Λονδίνο και Βρυξέλλες είναι η υλοποίηση των συμφωνιών της Παρασκευής και η διευθέτηση των εκκρεμοτήτων στα πανεπιστημιακά δίδακτρα και την αγορά ενέργειας.
Η ουσιαστική πολιτική μάχη, ωστόσο, θα δοθεί μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες, καθώς ο Andy Burnham θα κληθεί να σκιαγραφήσει το μακροπρόθεσμο ευρωπαϊκό μέλλον της Βρετανίας.
Για τις Βρυξέλλες, το ζητούμενο είναι αν το Λονδίνο είναι επιτέλους έτοιμο να ορίσει συνολικά τη σχέση που επιθυμεί, αντί να παζαρεύει επιμέρους κεφάλαια.
Για τον Βρετανό πρωθυπουργό, η πρόκληση είναι ακόμη μεγαλύτερη: να μετουσιώσει την αυξανόμενη δυσαρέσκεια των πολιτών για το Brexit σε μια συνεκτική πολιτική πρόταση, χωρίς να αναζωπυρώσει τους διχασμούς της περασμένης δεκαετίας.
Η σύνοδος της Παρασκευής ίσως έκλεισε οριστικά το κεφάλαιο της οξύτητας του Brexit.
Άφησε όμως ανοιχτό το μεγαλύτερο ερώτημα απ’ όλα: πόσο κοντά στην Ευρώπη θέλει πραγματικά να βρεθεί η Βρετανία;

www.bankingnews.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια