Macedonian culture and language

 

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μίλησε στα Σκόπια για «Macedonian culture and language».

 

Γράφει ο Dr Δημήτρης Κίμογλου

 

Η διατύπωση αυτή δεν είναι ουδέτερη.

 

Όταν χρησιμοποιείται χωρίς ιστορική διευκρίνιση, δημιουργεί την εντύπωση ότι η σύγχρονη ταυτότητα της Βόρειας Μακεδονίας τα Σκόπια δηλαδή για να είμαστε ακριβείς αποτελεί αδιάσπαστη συνέχεια της αρχαίας Μακεδονίας. 

 

Αυτό δεν ανταποκρίνεται στα ιστορικά δεδομένα.

Η αρχαία Μακεδονία ήταν βασίλειο του αρχαίου ελληνικού κόσμου. 

 

Οι Μακεδόνες συμμετείχαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες, όπου γίνονταν δεκτοί μόνο Έλληνες, ενώ ο βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄ χρειάστηκε να αποδείξει την ελληνική του καταγωγή για να αγωνιστεί.

 

Ο Αριστοτέλης, από τα Στάγειρα της Χαλκιδικής, υπήρξε δάσκαλος του Αλεξάνδρου. Ο Φίλιππος Β΄ και ο Αλέξανδρος Γ΄ χρησιμοποίησαν την ελληνική γλώσσα, την ελληνική παιδεία και τους θεσμούς του ελληνικού κόσμου.

 

Η μακεδονική αυλή συνδεόταν στενά με τα ελληνικά ιερά, τις ελληνικές πόλεις και τον ελληνικό πολιτισμό. 

 

Ο Αλέξανδρος, πριν από την εκστρατεία του στην Ασία, παρουσιάστηκε ως ηγέτης των Ελλήνων και, σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, εκδίκησε τις καταστροφές που είχαν προκαλέσει οι Πέρσες στις ελληνικές πόλεις.

 

Η εκστρατεία του διέδωσε την ελληνική γλώσσα και τον ελληνικό πολιτισμό στην Ανατολή. Δεν μετέφερε κάποια σλαβική ταυτότητα, η οποία άλλωστε δεν υπήρχε ακόμη στην περιοχή.

 

Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο που συστηματικά αποσιωπάται.

 

Οι σλαβικοί πληθυσμοί εγκαταστάθηκαν στα Βαλκάνια πολλούς αιώνες μετά τον Φίλιππο και τον Αλέξανδρο, κυρίως κατά τον 6ο και τον 7ο αιώνα μ.Χ. Η παρουσία σλαβικών ομάδων στην περιοχή δεν μπορεί να μετατρέψει αναδρομικά την αρχαία Μακεδονία σε σλαβικό ιστορικό κράτος.

 

Μεταξύ της αρχαιότητας και της σύγχρονης εποχής μεσολαβούν η ρωμαϊκή περίοδος, η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, οι σλαβικές εγκαταστάσεις, οι βουλγαρικές και σερβικές πολιτικές επιρροές και, αργότερα, η οθωμανική κυριαρχία.

 

Η σημερινή μακεδονική γλώσσα η σκοπιανή δηλαδή γλώσσα που επιμένουν να την λένε μακεδονική.. είναι νοτιοσλαβική γλώσσα, συγγενής με τη βουλγαρική και τη σερβική. 

 

Η πρότυπη μορφή της κωδικοποιήθηκε το 1945, στο πλαίσιο της σοσιαλιστικής Γιουγκοσλαβίας.

 

Αυτό δεν αποτελεί προσβολή για τους σημερινούς ομιλητές της. Είναι απλώς ιστορική και γλωσσολογική πραγματικότητα.

 

Η γλώσσα αυτή δεν είναι η γλώσσα του Φιλίππου, του Αλεξάνδρου ή του Αριστοτέλη. 

 

Δεν αποτελεί συνέχεια της αρχαίας μακεδονικής διαλέκτου και δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως απόδειξη αρχαίας εθνικής ή πολιτισμικής συνέχειας.

 

Η αρχαία μακεδονική εντασσόταν στον ελληνικό γλωσσικό και πολιτισμικό χώρο, ενώ η σύγχρονη μακεδονική ανήκει στον νοτιοσλαβικό κλάδο των σλαβικών γλωσσών. 

 

Πρόκειται για δύο διαφορετικές ιστορικές πραγματικότητες, χωρισμένες από περισσότερα από χίλια χρόνια.

 

Το ίδιο ισχύει και για τα σύμβολα.

 

Ο Ήλιος της Βεργίνας, σύμβολο που συνδέεται με τους βασιλικούς τάφους των Αιγών και τη δυναστεία των Τημενιδών, χρησιμοποιήθηκε από τη γειτονική χώρα μετά την ανεξαρτησία της.

 

Η  τραγική Συμφωνία των Πρεσπών υποχρέωσε τη Βόρεια Μακεδονία (τα Σκόπια δηλαδή ) να αποσύρει τη χρήση του από δημόσιους χώρους και να μην τον χρησιμοποιεί ως κρατικό σύμβολο. 

 

Η ρύθμιση αυτή δεν ήταν τυχαία. Αναγνώριζε ότι η σύνδεση του συγκεκριμένου συμβόλου με τη σύγχρονη κρατική ταυτότητα δημιουργούσε άμεση οικειοποίηση της αρχαίας ελληνικής κληρονομιάς.

 

Και εδώ φτάνουμε στη Συμφωνία των Πρεσπών.

 

Η ίδια η συμφωνία αναγνωρίζει ότι οι όροι «Macedonia» και «Macedonian» χρησιμοποιούνται με διαφορετικό ιστορικό και πολιτισμικό περιεχόμενο από τις δύο πλευρές.

 

Στο άρθρο 7 διευκρινίζεται ότι η αναφορά στην ελληνική Μακεδονία αφορά την ιστορία, τον πολιτισμό και την κληρονομιά της αρχαίας ελληνικής Μακεδονίας, ενώ η αναφορά στη Βόρεια Μακεδονία αφορά διαφορετικό ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο.

 

Η ίδια διάταξη αναφέρει επίσης ότι η επίσημη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας  (τα Σκόπια δηλαδή γιατί αυτό είναι το όνομά τους) ανήκει στις νοτιοσλαβικές γλώσσες και ότι δεν συνδέεται με την αρχαία ελληνική κληρονομιά, την ιστορία και τον πολιτισμό της βόρειας περιοχής της Ελλάδας.

 

Άρα δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για ιστορική σύγχυση.

 

Οι πολίτες  των Σκοπίων έχουν κάθε δικαίωμα να μιλούν τη γλώσσα τους, να καλλιεργούν τον πολιτισμό τους και να διαμορφώνουν τη σύγχρονη εθνική τους ταυτότητα. 

 

Κανείς δεν αμφισβητεί την ύπαρξη του σημερινού κράτους ή των σημερινών πολιτών του.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορούν να παρουσιάζονται ως άμεσοι και αδιάσπαστοι κληρονόμοι της αρχαίας Μακεδονίας.

 

Άλλο η σύγχρονη πολιτική ταυτότητα ενός κράτους και άλλο η ιστορική ταυτότητα ενός αρχαίου βασιλείου.

 

Άλλο η νοτιοσλαβική γλώσσα που κωδικοποιήθηκε τον 20ό αιώνα και άλλο η ελληνική γλώσσα και παιδεία του αρχαίου μακεδονικού βασιλείου.

 

Άλλο η σημερινή κρατική υπόσταση και άλλο η ιστορική συνέχεια.

Όταν, λοιπόν, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χρησιμοποιεί τον όρο «Macedonian culture and language» χωρίς καμία διευκρίνιση, δεν πρόκειται απλώς για διπλωματική ευγένεια.

 

Πρόκειται για διατύπωση που επιτρέπει την εξίσωση δύο διαφορετικών ιστορικών πραγματικοτήτων.

 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να γνωρίζει ότι η γλώσσα της διπλωματίας δεν μπορεί να καταργεί τη γλώσσα της ιστορικής ακρίβειας.

 

Η ειρήνη και η συνεργασία δεν απαιτούν παραχάραξη. 

 

Οι συμβιβασμοί μεταξύ κρατών είναι θεμιτοί. Η μετατροπή τους, όμως, σε δήθεν ιστορική αλήθεια είναι απαράδεκτη.

 

Οι πολιτικοί μπορούν να υπογράφουν συμφωνίες.

 

Μπορούν να αλλάζουν ονομασίες.

 

Μπορούν να κάνουν διπλωματικούς συμβιβασμούς.

 

Δεν μπορούν, όμως, να αλλάζουν τη χρονολογία των γεγονότων, να μετακινούν λαούς μέσα στον χρόνο ή να παρουσιάζουν ως αρχαία μια ταυτότητα που διαμορφώθηκε πολλούς αιώνες αργότερα.

 

Η αρχαία Μακεδονία δεν χρειάζεται σύγχρονες πολιτικές δηλώσεις για να αποκτήσει ιστορική υπόσταση. 

 

Υπάρχει στις επιγραφές, στα αρχαιολογικά ευρήματα, στους βασιλικούς τάφους των Αιγών, στα αρχαία κείμενα, στη γλώσσα, στους θεσμούς και στην πολιτισμική της ένταξη στον ελληνικό κόσμο.

 

Η ιστορία δεν γράφεται με διπλωματικές φιλοφρονήσεις.

Και η αρχαία Μακεδονία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί ως σλαβική επειδή αυτό εξυπηρετεί τη σύγχρονη πολιτική ρητορική.

Dr Δημήτρης Κίμογλου