Πως καταγράφει Σέρβος ιστορικός αρθρογράφος τα γεγονότα ...

Ιστορία: Πως καταγράφει Σέρβος ιστορικός αρθρογράφος τα γεγονότα του Εμφυλίου Πολέμου και την Δικτατορία στην Ελλάδα

Απρίλιος 30, 2024.

 Γράφει ο  ΒΟΪΣΛΑΒ ΝΤΟΥΡΜΑΝΟΒΙΤΣ στην ηλεκτρονική σελίδας της σερβικής Ραδιοτηλεόρασης

Στην Ελλάδα, μια μικρή χώρα στα πρόθυρα διαχωρισμού του κόσμου σε δύο μπλοκ, οι άξονες του Ψυχρού Πολέμου σκάφτηκαν πριν από την επίσημη νίκη επί του Χίτλερ.

Η κυριαρχία των δυνάμεων που επικρατούσαν στη χώρα δεν βρήκε διέξοδο εξαιτίας της αγγλοαμερικανικής παρέμβασης που ευνόησε την αντικομμουνιστική αντίδραση για την επικράτησή της, δίχως ίδιες (δικές της) δυνάμεις.

Ο εμφύλιος πόλεμος στην Ελλάδα, που έληξε μόλις στα τέλη του 1949, είχε περίπου 150.000 θύματα και περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι εκτοπίστηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.

 Σχεδόν 100.000 μαχητές του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ και υποστηρικτές των κομμουνιστών φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν ή εκτελέστηκαν μετά τον πόλεμο.

 Οι βιαιότητες μεταξύ συμπατριωτών συνεχίστηκε ακόμη και εν ειρήνη, για να φτάσει στο αποκορύφωμά της το 1967, όταν εγκαθιδρύθηκε με πραξικόπημα μια στρατιωτική δικτατορία γνωστή ως «Καθεστώς των Συνταγματαρχών», με την υποστήριξη των Αμερικανών.

 Η στρατιωτική χούντα ανατράπηκε το καλοκαίρι του 1974 και τα επτά χρόνια της διακυβέρνησής της σημαδεύτηκαν από τον τρόμο και τις συλλήψεις δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων, οι οποίοι στάλθηκαν σε στρατόπεδα και φυλακές.

Ακόμη και μετά την πτώση της δικτατορίας, η εθνική συμφιλίωση και ο νόμος για τον επαναπατρισμό στόχευαν τους Σλαβομακεδόνες πρόσφυγες, εξόριστους κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, στους οποίους απαγορεύτηκε να επιστρέψουν.

Βρετανοί στρατιώτες στην Ακρόπολη, Δεκέμβριος 1944.

Ο τρόμος κατά των αντιφρονούντων, η συνεργασία με τον κατακτητή και η εύνοια των μεγάλων δυνάμεων στον αγώνα για την εξουσία είναι ζητήματα που συνεχίζουν να σπάνε δόρατα μεταξύ των κληρονόμων των αντικρουόμενων ανταρτικών κινημάτων από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στη Σερβία.

Η περίπτωση της Ελλάδας, μιας χώρας της οποίας η ιστορία γράφτηκε από τους δεξιούς νικητές στον εμφύλιο πόλεμο στην κατοχή και στον παγκόσμιο πόλεμο, είναι μια παραμορφωμένη αντανάκλαση στον καθρέφτη της γιουγκοσλαβικής εμπειρίας;

Οι γείτονες των Βαλκανίων, η Γιουγκοσλαβία και η Ελλάδα, των οποίων η άμυνα ενάντια στην εισβολή του Άξονα που ξεκίνησε στις 6 Απριλίου 1941 και στις δύο χώρες, ματαιώθηκε και στη συνέχεια βρέθηκαν στο ορόσημο του ιστορικού πεπρωμένου.

Σε αντίθεση με τις αρχαίες ελληνικές πόλεις, που ενώθηκαν πριν από τους βαρβάρους, μεταξύ των Ελλήνων στο τέλος του τελευταίου μισού του περασμένου αιώνα, οι αμοιβαίες διαφορές δεν παραμερίστηκαν μπροστά σε εξωτερικές απειλές. Το κενό που άφησε πίσω της η προσφυγική ελληνική κυβέρνηση όταν διέφυγε από τους Ναζί στο Κάιρο το 1941 καλύφθηκε από το φάσμα των αντιστασιακών κινημάτων που λειτούργησαν χωριστά στο εσωτερικό της χώρας, από το Ιόνιο έως τις ακτές του Αιγαίου.

 Το εθνικό σχίσμα μεταξύ των ρεπουμπλικανών βενιζελικών και υποστηρικτών του στέμματος του Κοβούργου, καθώς και η προπολεμική χούντα του στρατηγού Μεταξά, διέβρωσαν με δυσπιστία κάθε πόρο του ελληνικού έθνους.

Ο Ιωάννης Μεταξάς, αρχικά γερμανόφιλος μέχρι να κερδίσει τη βρετανική εμπιστοσύνη, ήρθε στην εξουσία τον Αύγουστο του 1936 διαλύοντας το κοινοβούλιο και με την υποστήριξη του βασιλιά Γεωργίου Β’, σε κλίμα φόβου για την άνοδο των κομμουνιστών στις εκλογές. Στην Ελλάδα καθιέρωσε ένα δικτατορικό καθεστώς «εθνικής πειθαρχίας» παρόμοιο με αυτό που είχε καθιερώσει ο Σαλαζάρ στην Πορτογαλία τρία χρόνια νωρίτερα.

Το ‘ΟΧΙ’ του Μεταξά

Το τελεσίγραφο του απεσταλμένου του Μουσολίνι, Emanuele Grazie, να παραδώσει απροσδιόριστες «στρατηγικές θέσεις» υπό την απειλή πολέμου, που του παρουσιάστηκε στις 28 Οκτωβρίου 1940 γύρω στις τρεις η ώρα το πρωί, ο Μεταξάς απέρριψε λακωνικά με μια ψυχρή απάντηση: «Όχι!».

Ελληνοϊταλικός πόλεμος του 1940

Ήδη από το ξημέρωμα, ενώ οι ιταλικές φρουρές από την Αλβανία ήταν έτοιμες να περάσουν βιαστικά τα σύνορα, το «ΟΧΙ»  είχε ριζώσει ως η κραυγή μάχης των Ελλήνων, ανεξαρτήτως ιδεολογίας.

Μέχρι σήμερα, οι Έλληνες γιορτάζουν αυτή την ημερομηνία με ενθουσιασμό ως ημέρα εθνικής υπερηφάνειας.

Αντί να ανακτήσουν το κύρος με τον υποσχόμενο θρίαμβο, τα ελληνικά στρατεύματα του στρατηγού Παπάγου προκάλεσαν ταπεινωτική ήττα στις τεχνικά ανώτερες ιταλικές δυνάμεις στις χαράδρες της Ηπείρου και της δυτικής Μακεδονίας.

Με την ιταλική καταστροφή και το πραξικόπημα του Βελιγραδίου στις 27 Μαρτίου, ο Χίτλερ παρασύρθηκε στη βαλκανική επέμβαση εν μέσω της τελικής προετοιμασίας για την επιχείρηση «Μπαρμπαρόσα».

Έχοντας πεθάνει από ασθένεια στα τέλη Ιανουαρίου 1941, ο Μεταξάς δεν γνώρισε την οριστική κατάρρευση της χώρας του μετά το γερμανικό blitzkrieg από την κατεύθυνση της Γιουγκοσλαβίας και της Βουλγαρίας, ενώ το στέμμα με τα υπολείμματα του καθεστώτος κατέφυγε με τους Βρετανούς στην Αίγυπτο.

Ναζιστική σημαία στην Ακρόπολη, Μάιος 1941.

Όπως η Γιουγκοσλαβία, η Ελλάδα ήταν μοιρασμένη μεταξύ των δυνάμεων του Άξονα. Οι Βούλγαροι κατέλαβαν την ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη, οι Αλβανοί το βόρειο τμήμα της Ηπείρου, οι Γερμανοί στρατηγικά σημαντικά σημεία, όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, η επαρχία Έβρου στα τουρκικά σύνορα, η Κρήτη και μερικά άλλα νησιά, ενώ οι Ιταλοί κατέλαβαν την υπόλοιπη χώρα, καθιστώντας έτσι κυρίαρχους του μεγαλύτερου μέρους της Ελλάδας.  Στην Αθήνα τοποθετήθηκε μια κυβέρνηση μαριονέτα. 

Κινήματα αντίστασης

Η αγωνιστική διάθεση των μαζών, που είχε ήδη φουντώσει από το θαύμα της αντίστασης στον Μουσολίνι, με τη μορφή του αντιαποικιακού εθνικισμού, εκμεταλλεύτηκε πιο επιδέξια ο ΕΛΑΣ, η αντάρτικη πτέρυγα του Λαϊκού Μετώπου (ΕΑΜ) με επικεφαλής το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας ( ΚΚΕ).

Εκτός από τους αγρότες και τις χειραφετημένες γυναίκες, το ΕΑΜ συγκέντρωσε γύρω από την Ορεινή Κυβέρνησή του έως και δεκαέξι στρατηγούς του προπολεμικού στρατού και έξι επισκόπους της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και έλεγχε τα δύο τρίτα της ελληνικής επικράτειας με ένα δίκτυο επιτροπών σχεδόν δύο εκατομμυρίων μελών πριν από την απελευθέρωση.

Μέλη του ΕΛΑΣ στα ελληνικά βουνά

«Το Ελεγχόμενο από τους Κομμουνιστές Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο έγινε η κορυφαία αντιστασιακή οργάνωση στην Ελλάδα, για τους ίδιους λόγους που έκαναν οι οπαδοί του Τίτο στο βορρά», λέει ο Έλληνας ιστορικός Λευτέν Σταυριανός. Το ΚΚΕ παρείχε την πειθαρχημένη ηγεσία και την παράνομη οργάνωση σε όλη τη χώρα που δοκιμάστηκε στα χρόνια της προπολεμικής δικτατορίας Μεταξά.

Επίσης, οι Έλληνες κομμουνιστές, όπως και οι Γιουγκοσλάβοι ομόλογοί τους, έκαναν το ΕΑΜ τους εθνική και όχι κομματική οργάνωση αντίστασης. Κάλεσαν όλους τους Έλληνες στο ΕΑΜ, ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων, αρκεί να αντιταχθούν στους ξένους κατακτητές».

Από την άλλη πλευρά, το ανταγωνιστικό κίνημα ήταν ο εθνικιστικός, συντηρητικός ΕΔΕΣ (Ελληνική Εθνική Δημοκρατική Ένωση) υπό την ηγεσία του συνταγματάρχη Ναπολέοντα Ζέρβα, που, όπως αναφέρει και ο Σταυριανός, μπορεί να συγκριθεί με το κίνημα Ravna Gora του Draža Mihailović.

Ο Ναπολέων Ζέρβας, αρχηγός του ΕΔΕΣ, με αξιωματικούς

Λειτούργησε περισσότερο ως μόνιμος τύπος οργάνωση με ισχυρό έρεισμα κυρίως στις περιοχές της Ηπείρου με παράδοση του hajducija που χρονολογείται από την Τουρκική εποχή.

 «Τους έλειπε ο εθνικός οργανωτικός μηχανισμός με τον οποίο οι κομμουνιστές εξόπλισαν το ΕΑΜ», γράφει ο Σταυριανός.

«Δεν υιοθέτησαν ούτε ακολούθησαν με συνέπεια κανένα συγκεκριμένο πρόγραμμα με βάση την ανάγκη να αντισταθούν στον κατακτητή».

Αμφιταλαντεύτηκαν μέχρι που η φαινομενική αδυναμία τους σε σχέση με το ΕΑΜ τους οδήγησε σε πλήρη εξάρτηση από τους Άγγλους και κρυφή συνεργασία με Γερμανούς και Ιταλούς… Παρά τη βρετανική υποστήριξη και τη γερμανική συνεργασία, ο ΕΔΕΣ δεν μπόρεσε ποτέ να ανταποκριθεί στις δυνάμεις του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ σε δημοτικότητα ή στρατιωτική δύναμη.

Την εποχή της απελευθέρωσης, ο Ζέρβας βρέθηκε με δώδεκα χιλιάδες άνδρες και να ελέγχει μόνο μια μικρή περιοχή στην Ήπειρο, περίπου πενήντα χιλιόμετρα μήκος και σαράντα χιλιόμετρα πλάτος. Τρεις μήνες αργότερα, όταν ξέσπασαν μάχες μεταξύ του ΕΛΑΣ και των Άγγλων, ο στρατός του Ζέρβα κατατροπώθηκε από τον ΕΛΑΣ σε μια σύντομη τετραήμερη εκστρατεία. Αν θυμηθούμε ότι ο ΕΔΕΣ του Ζέρβα ήταν ο μόνος σοβαρός αντίπαλος του ΕΛΑΣ, γίνεται φανερό γιατί το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ έγιναν οπωσδήποτε το στήριγμα του αντιστασιακού κινήματος».

Ο μηχανισμός Κουίσλινγκ που ιδρύθηκε στην Αθήνα διεξήγαγε προπαγάνδα κατά του ΕΛΑΣ βασισμένος κυρίως στον αντικομμουνισμό και τον αντισλαβισμό, συνεχίζει ο Σταυριανός, επιδιώκοντας να εκμεταλλευτεί τον παραδοσιακό φόβο του σλαβισμού στην Ελλάδα, που χρονολογείται από μια σειρά πολέμων με τους Βούλγαρους και την αποδοχή της Βουλγαρίας από τη Ρωσία εδαφικές επιδιώξεις τον δέκατο ένατο αιώνα.

Αντίστοιχα, οι αξιωματούχοι μαριονέτα στην Αθήνα χαρακτήρισαν τους αντιπάλους τους στο κίνημα αντίστασης ως «πράκτορες του διεθνούς σλαβικού κομμουνισμού», παρουσιάζοντας τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ως μια γιγαντιαία σύγκρουση μεταξύ των ανατολικών ορδών που επιδιώκουν να εδραιώσουν την σλαβοκομμουνιστική κυριαρχία στην Ευρώπη και τον γερμανικό στρατό, που ηγείται ενός ευγενούς αγώνα για τη διάσωση του ευρωπαϊκού πολιτισμού από αυτή τη διπλή απειλή.

Αντίποινα κατά των κομμουνιστών και των υποστηρικτών του ΕΛΑΣ από γερμανικά και κουίσλινγκ στρατεύματα

Από αυτό προέκυψε ότι κάθε Έλληνας πατριώτης είχε το καθήκον να συνεργαστεί με την αθηναϊκή κυβέρνηση και τις γερμανικές αρχές κατοχής στον αγώνα κατά του εχθρού στην πόρτα, δηλαδή κατά των κομμουνιστικών αντιστασιακών ομάδων κατά πρώτο λόγο. Μέσω των λεγομένων «Ταγμάτων Ασφαλείας» σημαντικού αριθμού, οι Έλληνες Κουίσλινγκ τρομοκρατούσαν τα αριστερά στοιχεία.

Πόλεμος μεταξύ Ελλήνων παρτιζάνων και Τσέτνικ

Τα πρώτα σοβαρά προβλήματα του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ ήρθαν μετά την πτώση της Ιταλίας το 1943, όταν ο ΕΛΑΣ, έχοντας αρπάξει τεράστια ποσότητα ιταλικών όπλων, σταμάτησε να χρηματοδοτείται από το Λονδίνο.

Η βρετανική διπλωματία, στη σφαίρα συμφερόντων της οποίας η Ελλάδα έπεσε αργότερα στη Γιάλτα, εργάστηκε για να ενώσει όλες τις εθνικιστικές δυνάμεις γύρω από τη φιγούρα του βασιλιά Γεωργίου Β’, ο οποίος, με την πειθώ του Τσόρτσιλ, προσπάθησε να απορρίψει την αντιβασιλεία ως προσωρινή λύση και να ανακτήσει επίσημα την εξουσία με τον ταχύτερο τρόπο.

Μέλη του ΕΛΑΣ μετά την απελευθέρωση του Ναυπλίου στην Πελοπόννησο

Ωστόσο, στη Διάσκεψη του Λιβάνου στη Βηρυτό στα τέλη Μαΐου 1944, σχηματίστηκε κυβέρνηση εθνικής ενότητας από εκπροσώπους όλων των φατριών της ένοπλης αντίστασης, με πρωθυπουργό τον κεντρώο φιλελεύθερο Γεώργιο Παπανδρέου και αντιβασιλέα τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό. 

Όταν, μετά τις συμμαχικές αποβάσεις τον Οκτώβριο του 1944, όλες οι αντιστασιακές δυνάμεις τέθηκαν υπό τη διοίκηση του Βρετανού στρατηγού Scobie, το μεγαλύτερο μέρος της αγροτικής Ελλάδας είχε ήδη καταληφθεί από τον ΕΛΑΣ.

Την 1η Δεκεμβρίου του ίδιου έτους, ο Σκόμπι και ο Παπανδρέου έδωσαν τελεσίγραφο για τον αφοπλισμό όλων των ανταρτικών σχηματισμών ανεξάρτητων από την κυβέρνηση.

Ως εκ τούτου, οι κομμουνιστές υπουργοί παραιτήθηκαν, το ΕΑΜ κήρυξε γενική απεργία και ανακοίνωσε διαμαρτυρίες στην πλατεία Συντάγματος της Αθήνας για τις 3 Δεκεμβρίου.

Οι σοροί άοπλων διαδηλωτών, που σκοτώθηκαν από την αστυνομία και τον βρετανικό στρατό στην Αθήνα στις 3 Δεκεμβρίου 1944.

Εκείνη την ημέρα, κυβερνητικοί χωροφύλακες άνοιξαν πυρ από πολυβόλα στον τελευταίο όροφο εναντίον διακόσιων χιλιάδων διαδηλωτών που είχαν συγκεντρωθεί στην πλατεία. Είκοσι οκτώ σκοτώθηκαν και εκατοντάδες τραυματίστηκαν.

Ο ΕΛΑΣ απάντησε επιτιθέμενος σε βρετανικά στρατεύματα και ελληνικές δυνάμεις πιστές τους σε όλη την Πελοπόννησο, γύρω από το κέντρο της Αθήνας όπου γίνονταν οδομαχίες με τους Άγγλους, οι οποίοι έφερναν άλλες δύο μεραρχίες από την Ιταλία για ενίσχυση.

Ο Σοβιετικός πρεσβευτής ονομάστηκε τότε σφίγγα από τους Έλληνες παρτιζάνους λόγω της ασαφής στάσης της Μόσχας, η οποία δεν έβλεπε το συμφέρον της σε μια διαμάχη με τους δυτικούς συμμάχους, αφήνοντας την Ελλάδα σε αυτούς, σύμφωνα με τη συμφωνία της Γιάλτας, ως μέρος της σφαίρας συμφερόντων τους…

Ενώ η πρώτη εξέγερση του ΕΛΑΣ έληγε στα τέλη του μήνα, ο Τσόρτσιλ έφτασε για διαπραγματεύσεις στην Αθήνα. Στα μέσα Ιανουαρίου 1945, με αντάλλαγμα την αποστράτευση του ΕΛΑΣ, υπογράφηκε ανακωχή με τις βρετανικές δυνάμεις.

Ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός και ο Ουίνστον Τσόρτσιλ στην Αθήνα την 1η Ιανουαρίου 1945

Ο επίλογος των Δεκεμβριανών γνωστών ως  ‘Δεκεμβριανά’  ήταν η συμφωνία της ελληνικής κυβέρνησης με τους παρτιζάνους στη Βάρκιζα στις 12 Φεβρουαρίου, η έκβαση της οποίας ήταν η εξής: το ΚΚΕ παρέμεινε νόμιμος πολιτικός παράγοντας, αλλά οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ αφοπλίστηκαν άνευ όρων.

 Πρωθυπουργός αντί του Παπανδρέου διορίστηκε ο στρατηγός Νικόλαος Πλαστήρας, ένθερμος αντικομμουνιστής, αλλά και αυτός απολύθηκε μετά από μόλις τρεις μήνες. 

Γιουγκοσλαβικός και Αμερικανικός παράγοντας

Μετά τη Βάρκιζα, η επίσημη Ελλάδα υπό το βρετανικό προτεκτοράτο έγινε ελντοράντο για ατιμώρητους κουίσλινγκ που διείσδυσαν στον προστατευόμενο από τη χωροφυλακή βασιλικό παραστρατιωτικό Χ, ο οποίος διεξήγαγε βασανιστήρια και εξώδικες εκτελέσεις μαχητών του ΕΛΑΣ στις φυλακές όλης της χώρας.

Βρετανικά τανκς εναντίον του ΕΛΑΣ στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 1944.

Τους άοπλους θύλακες του ΕΛΑΣ στα βόρεια μέρη της χώρας έδωσε καταφύγιο ο κύριος χορηγός των Ελλήνων κομμουνιστών, μέχρι πρόσφατα ο Βρετανός εταίρος – η Γιουγκοσλαβία του Τίτο. Ακολούθησε εξέγερση.

Πρόσωπο της νέας εξέγερσης ήταν ο Μάρκος Βαφειάδης, ο πολεμικός διοικητής του ΕΛΑΣ των Μακεδονικών περιοχών και απελευθερωτής της Θεσσαλονίκης, ο οποίος τον Οκτώβριο του 1946 έγινε επικεφαλής του νεοσύστατου Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ).

Οι μαχητές του Μάρκου πραγματοποιούν επιτυχώς εισβολές από βάσεις στη Γιουγκοσλαβική και Αλβανική επικράτεια, μετά τις οποίες υποχωρούν πίσω στο απρόσιτο ορεινό έδαφος χωρίς μάχη απέναντι στις ανώτερες κυβερνητικές δυνάμεις.

Μετά τις πρώτες στρατιωτικές ήττες των κυβερνητικών στρατευμάτων, ισχυρή υποστήριξη για την Αθήνα ήρθε από το Κογκρέσο των ΗΠΑ, το οποίο ενέκρινε την αποστολή τετρακοσίων εκατομμυρίων δολαρίων σε βοήθεια για αυτό που ο Πρόεδρος Τρούμαν δήλωσε «μια εκστρατεία κατά της επέκτασης του κομμουνισμού που θα απειλούσε την αμερικανική θέση στη Μέση Ανατολή».

Τα στρατεύματα του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Μάρκο Βαφειάδη εισέρχονται στη Θεσσαλονίκη στις 30 Οκτωβρίου 1944

Μακεδονικό ζήτημα

Η εξέγερση του 1946 είχε και εθνική διάσταση. Η ραχοκοκαλιά του επαναστατικού στρατού, περισσότερες από τις μισές δυνάμεις, ήταν Σλάβοι του Αιγαίου από το Σλοβενικομακεδονικό Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (NOF), οι οποίοι ήταν από τους πρώτους που πήραν τα όπλα κατά του καθεστώτος στην Αθήνα, το οποίο αποκαλούσαν «μοναρχο- φασίστες», το καθεστώς ανταπέδωσε με αντισλαβική ρητορική για τους «ΕΑΜοβούλγαρους».

“Slav -Macedonians with Greek Democrats Fight for Peace and Freedom”, διαδήλωση Σλαβομακεδόνων στη Μελβούρνη – από την εφημερίδα Makedonska Iskra

Ακόμη και ο Όσκαρ Νταβίτσο δεν απέφυγε το Μακεδονικό στο πολεμικό του ημερολόγιο  Μεταξύ των Παρτιζάνων του Μάρκου,  στο οποίο παρουσίαζε τις απόψεις του ηγέτη των εξεγερμένων:

«Οι προσπάθειες των Άγγλων και των μοναρχοφασιστών να παρουσιάσουν το ΝΟΦ ως μια μυστηριώδη οργάνωση με αποσχιστικές τάσεις έχουν διαφανείς στόχους: αφενός να δικαιολογήσουν κάπως τις σφαγές μετά τη Βάρκιζα ενώπιον της παγκόσμιας κοινής γνώμης και αφετέρου να σπείρουν δυσπιστία και διχασμό του ελληνικού λαού με τον σλαβικό λαό… Στα πράγματα μόνο οι πράκτορες του αγγλικού ιμπεριαλισμού μιλούσαν για αυτονομία και δούλεψαν πάνω σε αυτό».

Το βιβλίο του Oskar Davich

Στις αποφασιστικές μάχες στα τέλη Αυγούστου 1949 στα βουνά Βίτσι και Γράμμος, οι κυβερνητικές δυνάμεις υποστηριζόμενες από βρετανικά βομβαρδιστικά χρησιμοποίησαν ναπάλμ για να καθαρίσουν το έδαφος από τον σλαβικό πληθυσμό. Στην έξοδο που ακολούθησε, πενήντα χιλιάδες Σλαβομακεδόνες εκδιώχθηκαν, και έξι χιλιάδες σκοτώθηκαν.

Από τη βασιλεία του τρόμου του Μεταξά, που τιμώρησε τη δημόσια χρήση της σλαβομακεδονικής γλώσσας, τα απομεινάρια αυτής της μειονοτικής κοινότητας έχουν εκτεθεί σε αφομοίωση μέχρι σήμερα, αφού οι μουσουλμάνοι στη Θεσσαλία εξακολουθούν να είναι η μόνη επίσημα αναγνωρισμένη εθνική μειονότητα στην Ελλάδα.

Η κατάρρευση της εξέγερσης

Η οριστική κατάρρευση της εξέγερσης και το τέλος του εμφυλίου πολέμου ήρθε το φθινόπωρο του 1949.

Δύο πολιτικές αποφάσεις στοίχισαν στους επαναστάτες τη δυνατότητα νίκης. Το πρώτο ήταν ότι γύρισαν την πλάτη τους στη Γιουγκοσλαβία, τον σύμμαχο που έδωσε πνοή στον αγώνα τους, και να ακολουθήσουν μια δογματική γραμμή στη διάσπαση του 1948 μετά το ψήφισμα του Informburo, αν και ο Στάλιν τους είχε απογοητεύσει εδώ και πολύ καιρό.

Οι συνοριακές βάσεις διαλύθηκαν και η σταλινική παράνοια αραίωσε τις μάχες των Ελλήνων κομμουνιστών.

Άλλη ύβρις ήταν η διαφωνία του Νίκου Ζαχαριάδη, επικεφαλής του ΚΚΕ, με τον Μάρκο Βαφειάδη.

Ο Ζαχαριάδης, που πέρασε τον πόλεμο φυλακισμένος στο Νταχάου και δεν είχε καμία επαφή με την πραγματικότητα του ανταρτοπόλεμου, επέμενε να δεχτεί μια μετωπική μάχη με τους βασιλόφρονες και να κρατήσει τις κατεχόμενες πόλεις.

Οι προσπάθειες υπεράσπισης των πόλεων Κόνιτσα και Φλώρινα στις αρχές του 1948 κατέληξαν καταστροφικά για τον ΔΣΕ, ο οποίος κατεστάλη σχεδόν ολοκληρωτικά στα νότια της Πελοποννήσου. Τον Αύγουστο ο Ζαχαριάδης απομάκρυνε ακόμη και τον Μάρκο Βαφειάδη από τον επικεφαλής της ανώτατης διοίκησης, γεγονός που συνέβαλε δραστικά στο χάος στο πεδίο.

Ο Αμερικανός στρατηγός Τζέιμς Βαν Φλιτ και ο υπουργός Πολέμου Κανελόπουλος επιθεωρούν τα κυβερνητικά στρατεύματα το 1948.

Ο εμφύλιος πόλεμος στην Ελλάδα πήρε περίπου 150.000 ζωές και περίπου ένα εκατομμύριο εκτοπίστηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Σχεδόν 100.000 μαχητές του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ και υποστηρικτές των κομμουνιστών φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν ή εκτελέστηκαν μετά τον πόλεμο. 

Σε ένα από τα ελληνικά «γυμνά νησιά» (το πιο διαβόητο από τα οποία ήταν ο Γιάρος, που ονομαζόταν «Μεσογειακό Νταχάου»), όπου δεκάδες χιλιάδες μέλη και υποστηρικτές του ΕΛΑΣ, μεταξύ των οποίων γυναίκες και παιδιά, φυλακίστηκαν στο στρατόπεδο στο νησί Μακρόνησος.

 Ο Μίκης Θεοδωράκης, μετέπειτα διάσημος συνθέτης και παγκόσμιο σύμβολο αντίστασης στη δικτατορική χούντα, υποβλήθηκε επίσης σε βασανιστήρια. 

Δημοκρατία της Βουλγαρίας

Και η ελληνική κομμούνα στο χωριό Buljkesu της Βοϊβοντίνας, που ήταν στην πραγματικότητα ένα στρατόπεδο προσφύγων για Έλληνες παρτιζάνους, έγινε το σκηνικό αντιπαράθεσης μεταξύ των σταλινικών και των ηγετών που συμπαθούσαν τον Τίτο.

 Αυτό το χωριό κοντά στο Bački Petrovac, το οποίο σήμερα ονομάζεται Maglić, κατοικούνταν από τη Volksdeutsche πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και το 1945 έγινε το σπίτι σε περίπου τεσσεράμισι χιλιάδες Έλληνες πρόσφυγες.

Η έβδομη γιουγκοσλαβική, «Δημοκρατία Μπούλικες», απολάμβανε εξωεδαφικό καθεστώς και βρισκόταν κάτω από το σταθερό χέρι του ΚΚΕ: τυπώθηκαν δικά της χρήματα (το λεγόμενο δηνάριο Buljkes), εκδόθηκε η εφημερίδα «Φωνή του Μπούλκες», ξεχωριστές ελληνικές μονάδες κυκλοφόρησαν και στάλθηκαν σε δράσεις εργασίας, η γιουγκοσλαβική αστυνομία δεν επενέβη εντός της κομμούνας και το ελληνικό θέατρο «Αθήνα» μπορούσε να φιλοξενήσει χίλιους πεντακόσιους θεατές, ως η μεγαλύτερη αίθουσα του Σερβικού Εθνικού Θεάτρου στο Νόβι Σαντ.

Εφημερίδα «Φωνή του Μπούλκες», τεύχος 1947

Στα προαναφερθέντα επεισόδια που ξέσπασαν από το αρχηγείο, ο αρχηγός της κοινότητας Πεκτασίδης σκοτώθηκε στις αρχές Νοεμβρίου 1948 μαζί με αρκετούς άλλους υποστηρικτές και η πλειοψηφία των Ελλήνων, που ήταν μέλη του Γραφείου Πληροφοριών, εκτοπίστηκε στην Τσεχοσλοβακία.

 Οι απόγονοι των πιστών και λίγοι που απέμειναν εξακολουθούν να είναι διασκορπισμένοι σε όλη τη Βοϊβοντίνα, φέροντας επώνυμα όπως Κοζμίδης, Ιωσηφίδης ή Κωνσταντινίδης. 

Ελληνικός Ψυχρός Πόλεμος

Η σπείρα βίας μεταξύ συμπατριωτών παρατάθηκε εν ειρήνη μέσω της όξυνσης της κοινωνικοπολιτικής πόλωσης σε αριστερό και δεξιό μπλοκ. Μετά την ήττα του ΚΚΕ, το μόνο νόμιμο αριστερό κόμμα παρέμεινε η Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά του διάσημου γιατρού και ειρηνιστή Γρηγόρη Λαμπράκη, ο οποίος εξελέγη βουλευτής το 1961.

Ο Γρηγόρης Λαμπράκης παρελαύνει μόνος του στην απαγορευμένη πορεία ειρήνης Μαραθώνα-Αθήνα, ένα μήνα πριν τη δολοφονία του.

Η δολοφονία του Λαμπράκη στη Θεσσαλονίκη στις 22 Μαΐου 1963 οδήγησε σε μαζικές ταραχές στις οποίες σχεδόν μισό εκατομμύριο πολίτες διαδήλωσαν ενάντια στη δεξιά κυβέρνηση και δικαιοσύνη.

Ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής παραιτήθηκε και έφυγε από τη χώρα. Χιλιάδες εργαζόμενοι και φοιτητές συγκεντρώθηκαν γύρω από μια νέα οργάνωση που ονομάζεται Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη, με επικεφαλής τον Μίκη Θεοδωράκη.

Τα γεγονότα που προέκυψαν από τη δολοφονία του Λαμπράκη ριζοσπαστικοποίησαν περαιτέρω και τις δύο αντίπαλες πλευρές.

Η εύθραυστη μεταπολεμική δημοκρατία υποχώρησε ξανά το 1965 όταν ο γηράσκων πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου αναγκάστηκε να παραιτηθεί σε μια σύγκρουση με τον βασιλιά Κωνσταντίνο Β’, τον διάδοχο του Γεωργίου.

Μετά την άνοδο της Ένωσης Κέντρου, της οποίας ηγήθηκε στις εκλογές του 1963 και του 1964, η μεταρρυθμιστική ρητορική του Παπανδρέου εναντίον της εξτρεμιστικής μυστικής κοινωνίας αξιωματικών που ονομαζόταν ΙΔΕΑ, η οποία υποστήριζε ανοιχτά την απόλυτη δικτατορία ως λύση σε όλα τα ελληνικά προβλήματα, πήρε ένα ρεπουμπλικανικό τόνο.

Πρωτοκλασάτα μέλη της ελληνικής στρατιωτικής χούντας

Στις 21 Απριλίου 1967, λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές στις οποίες το κόμμα του Παπανδρέου αναμενόταν να κερδίσει άλλη μια νίκη, οι στρατιωτικοί ηγέτες κήρυξαν μια στρατιωτική δικτατορία γνωστή ως «Καθεστώς των Συνταγματαρχών», την οποία υποστήριζαν οι Αμερικανοί.

Μεταξύ των δέκα χιλιάδων συλληφθέντων αριστερών ήταν και ο Παπανδρέου, ο οποίος κρατήθηκε μαζί με τον γιο του Ανδρέα, ύποπτο για αριστερή συνωμοσία μεταξύ κατώτερων αξιωματικών, και πέθανε στην αιχμαλωσία λίγο αργότερα.

Ο αρχηγός της χούντας, συνταγματάρχης Γιώργος Παπαδόπουλος, χρησιμοποίησε τη μεταφορά ενός σπασμένου ποδιού σε γύψο για να εξηγήσει τη βίαιη ανατροπή μιας δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης, όπως η κυβέρνηση των ΗΠΑ ξεκίνησε προηγουμένως το 1953 στο Ιράν εναντίον του Μοσαντέκ και αργότερα, το 1973, εναντίον του Αλιέντε στη Χιλή.

Τανκς στους δρόμους της Αθήνας

Ο Μίκης Θεοδωράκης συνελήφθη επίσης και καταδικάστηκε σε φυλάκιση για έκκληση σε αντίσταση στη δικτατορία και στη συνέχεια φυλακίστηκε στο στρατόπεδο Ωρωπού. Μετά την παρέμβαση του Ντμίτρι Σοστακόβιτς, του Άρθουρ Μίλερ, του Χάρι Μπελαφόντε και άλλων, απελευθερώθηκε από αυτό και έφυγε στην εξορία το 1970, όταν ο Λιούμπομιρ Σίμοβιτς του αφιέρωσε επίσης  τη Μπαλάντα του Θεοδωράκη. 

Φοιτητική εξέγερση 

Τον Νοέμβριο του 1973 ξέσπασαν μαζικές φοιτητικές διαδηλώσεις στην Πολυτεχνική Σχολή της Αθήνας κατά της δικτατορίας, αλλά και κατά του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ, λόγω της υποστήριξής τους στη χούντα. Μετά από λίγες μέρες, η εξέγερση καταπνίγηκε με αιματοχυσία και ένα τανκ που εισέβαλε στις πόρτες του Πολυτεχνείου.

Εξέγερση στο Πολυτεχνείο, 1973.

Περιγράφοντας το κύμα της φοιτητικής εξέγερσης κατά της χούντας, ο Γιάνης Βαρουφάκης αναλύει σήμερα τα αίτια της ελληνικής δυσπιστίας προς τα ατλαντικά κέντρα εξουσίας ως εξής:

«Από όλα τα συνθήματα που θα μπορούσαν να έχουν γράψει στις πόρτες του Πολυτεχνείου, οι επαναστάτες Αθηναίοι φοιτητές που ρίσκαραν τη ζωή τους για να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της ελληνικής δημοκρατίας, επέλεξαν δύο συνθήματα δύο λέξεων: ΕΞΩ ΗΠΑ και ΕΞΩ ΝΑΤΟ»

Φορούσαν τζιν και τους άρεσε η τζαζ, οπότε θα έλεγα ότι δεν ήταν γεμάτοι μίσος για την Αμερική, αλλά αρνήθηκαν να ζήσουν σε μια αμερικανική οιονεί αποικία της οποίας ο εθνικός προϋπολογισμός στέλνεται στον Αμερικανό πρεσβευτή για έγκριση, όπου το ΝΑΤΟ και η CIA ελέγχουν τον στρατό, την αεροπορία, το ναυτικό και από τη μυστική αστυνομία». 

Τον Ιούλιο του 1974, υπό την πίεση της κοινής γνώμης λόγω της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο και του δημοψηφίσματος για την κατάργηση της απαξιωμένης από την υποστήριξη της χούντας μοναρχίας, το καθεστώς του συνταγματάρχη ανατράπηκε και ο αρχηγός του καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη.

Ο Μάρκος Βαφειάδης, που διέφυγε στη Μόσχα μετά την κατάρρευση του 1949, επέστρεψε στην πατρίδα του το 1983 και το 1989 έλαβε τον τιμητικό βαθμό του στρατηγού και βουλευτική έδρα στον κατάλογο του Πανελληνίου Σοσιαλιστικού Κινήματος.

Ο Μίκης Θεοδωράκης, που επέστρεψε στη χώρα μετά την ανατροπή του καθεστώτος των συνταγματαρχών, ήταν για δύο χρόνια υπουργός Πολιτισμού στην κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και ένας από τους πιο δυνατούς επικριτές των νατοϊκών βομβαρδισμών της ΟΔΓ.

Ακόμη και μετά την πτώση της δικτατορίας, η εθνική συμφιλίωση και ο νόμος για τον επαναπατρισμό στόχευσαν τους Σλαβομακεδόνες πρόσφυγες που απαγορευόταν να επιστρέψουν. Ο τελευταίος Έλληνας βασιλιάς, ο Κωνσταντίνος, πέθανε πέρυσι εξόριστος στη Μεγάλη Βρετανία.

Εάν οι υποστηρικτές του ρεβιζιονισμού στην περιοχή της πρώην Γιουγκοσλαβίας λυπούνται που το ελληνικό σενάριο της συμμαχικής απόβασης και αποκατάστασης της μοναρχίας παραμένει για εμάς στον τομέα της εναλλακτικής ιστορίας, δεν θα έβλαπτε να τους υπενθυμίσουμε ότι οι ξιφολόγχες των ξένων δυνάμεων δεν έφερε εκεί κανένα δημοκρατικό παράδεισο, αλλά ένα αστυνομικό κράτος, στρατιωτική δικτατορία και υποτέλεια σε άλλα αφεντικά των μικρών εθνών.

Oko.rts.rs

https://echedoros.blog